ഉമ്മൻ ചാണ്ടിയുടെ വേർപാടിന്റെ ആഘാതത്തിൽനിന്ന് ഇന്നും പൂർണമായും മോചിതരായിട്ടില്ല. യാഥാർഥ്യം ഉൾക്കൊണ്ടു ജീവിതം മുന്നോട്ടു കൊണ്ടുപോകുന്നു. വേർപാടിനു ശേഷമുള്ള ആദ്യമാസങ്ങളിൽ ഏറെ പ്രതിസന്ധികളിലൂടെയാണ് കടന്നുപോയത്. സാധാരണ ഒരു ഭാര്യ വിധവ ആകുന്നതു വല്ലാത്തൊരു ദുഃഖമാണ്. ഭർത്താവിന്റെ കുടുംബക്കാർ അകലും, ബന്ധുക്കൾ കുറയും, മക്കൾ പലവഴിക്ക് പോകും. എന്നാൽ, അതിൽനിന്നെല്ലാം ദൈവം എന്നെ കാത്തു. ജനങ്ങളും കോണ്ഗ്രസ് പാർട്ടിയും എന്നെ സ്നേഹത്തോടും സന്തോഷത്തോടുംകൂടി ചേർത്തുപിടിച്ചു. ഉമ്മൻ ചാണ്ടിയുടെ ഊർജം സാധാരണയിൽ സാധാരണക്കാരായ കോണ്ഗ്രസ് പ്രവർത്തകരായിരുന്നു. അവരെ ഉമ്മൻ ചാണ്ടി സ്നേഹിച്ചതിന്റെ ആയിരം മടങ്ങാണ് അവർ ഇപ്പോൾ തിരിച്ചുതരുന്നത്.
മരണത്തിനു ശേഷം അഞ്ചാറു മാസത്തോളം പ്രാർഥിക്കാൻ പോലും പറ്റാത്ത മാനസികാവസ്ഥയിലായിരുന്നു. ഉപതെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ചാണ്ടി ഉമ്മൻ മത്സരിക്കുന്പോൾ പോലും മാനസികമായി പൊരുത്തപ്പെട്ടിരുന്നില്ല. എന്നാൽ, കഴിഞ്ഞ ലോക്സഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പു കാലത്ത് വിവിധ ജില്ലകളിൽ മക്കളോടൊത്തു പ്രചാരണത്തിനു പോയപ്പോൾ പ്രവർത്തകരിൽനിന്നും പൊതുജനങ്ങളിൽനിന്നും ലഭിച്ച സ്നേഹവും കരുതലും വലിയ ഒരു ഊർജമായിരുന്നു. ഉമ്മൻ ചാണ്ടി അവർക്ക് ആരായിരുന്നു എന്ന് ഓരോ പ്രചാരണ സ്ഥലങ്ങളിൽ ചെന്നപ്പോഴും വ്യക്തമായി.
ഉമ്മൻ ചാണ്ടിയുടെ അവസാന കാലത്തെ ആഗ്രഹംരോഗമെല്ലാം ഭേദമായ ശേഷം ആന്റണിയെയും ഹസനെയും കെ.സി. ജോസഫിനെയും വി.എം. സുധീരനെയും വിളിച്ച് ഒരുമിച്ചിരുന്നു ഭക്ഷണം കഴിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹം പറഞ്ഞിരുന്നു. കൂടാതെ, എല്ലാവരുമായി ചേർന്ന് കന്യാകുമാരി മുതൽ കാസർഗോഡ് വരെ യാത്ര ചെയ്യണമെന്ന ആഗ്രഹവും ഉണ്ടായിരുന്നു. ജനങ്ങളെ കണ്ടുകൊണ്ടിരുന്നെങ്കിൽ ഉമ്മൻ ചാണ്ടിക്ക് പകുതി ആശ്വാസമാകുമായിരുന്നു. രോഗം മൂർച്ഛിച്ച സമയത്ത് പുതുപ്പള്ളിയിലായിരുന്നെങ്കിൽ എന്ന് ഉമ്മൻ ചാണ്ടി ആഗ്രഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവസാന സമയങ്ങളിൽ ഏറെ ടെൻഷൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. ബാവേ എനിക്ക് ഒത്തിരി വിഷമങ്ങൾ ഉണ്ട്. ബാവയോടു പറഞ്ഞാൽ അതു ബാവയ്ക്ക് താങ്ങാനാവില്ലെന്നു പറയാറുണ്ടായിരുന്നു.
നിസഹായത തോന്നിയ നിമിഷംജീവിതത്തിൽ ഏറ്റവുമധികം നിസഹായത തോന്നിയ നിമിഷം ഉമ്മൻ ചാണ്ടിക്കെതിരേ അടിസ്ഥാനമില്ലാത്ത ഒരു ആരോപണം ഒരു സ്ത്രീയുടെ ഭാഗത്തുനിന്നു വന്നപ്പോഴാണ്. ഒരു കുടുംബത്തിനും താങ്ങാവുന്ന തരത്തിലുള്ള ആരോപണങ്ങളായിരുന്നില്ല ഉന്നയിക്കപ്പെട്ടത്. 24 മണിക്കൂറും ജനങ്ങൾക്കൊപ്പം നില്ക്കുന്ന അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് ഇത്തരത്തിൽ ഒരു ആരോപണം ഉന്നയിച്ചതു ചിലപ്പോൾ ലക്ഷ്യങ്ങൾ നേടിയെടുക്കാൻവേണ്ടിയായിരുന്നിരിക്കും. ആരോപണങ്ങൾ രൂക്ഷമായ സമയത്ത് ഒരിക്കൽ അദ്ദേഹത്തോട് നേരിട്ടു ചോദിച്ചു: കുഞ്ഞേ, വിവിധ മേഖലകളിൽ ഒത്തിരി സുഹൃത്തുക്കൾ ഉണ്ടല്ലോ? ഇത്തരം ആരോപണങ്ങൾക്കെതിരേ അവർക്കാർക്കെങ്കിലും പ്രതികരിച്ചുകൂടേ എന്ന്. എന്നാൽ അപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്നു പ്രതികരണങ്ങൾ ഒന്നുമുണ്ടായില്ല. ഇപ്പോൾ തോന്നുന്നു അങ്ങനെ ചോദിക്കേണ്ടിയിരുന്നില്ലെന്ന്. കാരണം ഉമ്മൻ ചാണ്ടിയെ ഓരോ മലയാളിക്കും അറിയാം. മറ്റൊരാളുടെ സാക്ഷ്യപത്രം അതിനു വേണ്ടാത്തതുകൊണ്ടാവും അന്ന് അദ്ദേഹം പ്രതികരിക്കാതിരുന്നതെന്ന് ഇന്നു തോന്നുന്നു.