എ​​ർ​​ദോ​​ഗ​​ൻ വെ​​റു​​മൊ​​രു വ്യ​​ക്തി​​യ​​ല്ല
വാർത്തയ്ക്കു പിന്നിൽ /ജോസ് ആൻഡ്രൂസ്

567 വ​ർ​ഷം മു​ന്പാ​ണ് തു​ർ​ക്കി പ്ര​സി​ഡ​ന്‍റ് എ​ർ​ദോ​ഗ​ന്‍റെ പൂ​ർ​വി​ക​ൻ ഹാ​ഗി​യ സോ​ഫി​യ ക​ത്തീ​ഡ്ര​ലി​ലേ​ക്ക് ഇ​ര​ച്ചു​ക​യ​റി​യ​ത്. നാ​ളെ ച​രി​ത്രം ആ​വ​ർ​ത്തി​ക്കു​ക​യാ​ണ്. വീ​ണ്ടും മോ​സ്ക്കാ​ക്കി മാ​റ്റു​ന്ന ഹാ​ഗി​യ സോ​ഫി​യ ക​ത്തീ​ഡ്ര​ൽ പ​രി​ഷ്കൃ​ത​ജ​ന​ത​യു​ടെ നൊ​ന്പ​ര​മാ​യി മാ​റി​യി​രി​ക്കു​ന്നു. ഇ​സ്താം​ബൂ​ളി​ന്‍റെ ന​മ്ര​ശി​ര​സി​ൽ മ​തേ​ത​ര​ലോ​ക​ത്തി​നു ബാ​ധ്യ​ത​യാ​യി ഒ​രാ​ൾ​കൂ​ടി.

ഇ​​നി 24 മ​​ണി​​ക്കൂ​​റു​​ക​​ൾ​​കൂ​​ടി​​യേ​​യു​​ള്ളു. നാ​​ളെ ഹാ​​ഗി​​യ സോ​​ഫി​​യ​​യി​​ൽ നി​​സ്കാ​​രം തു​​ട​​ങ്ങും. തു​​ർ​​ക്കി​​യി​​ലെ ലോ​​ക​​പ്ര​​ശ​​സ്ത​​മാ​​യ ക്രൈ​​സ്ത​​വ ദേ​​വാ​​ല​​യം മോ​​സ്കും മ്യൂ​​സി​​യ​​വു​​മാ​​യ​​തി​​നു​​ശേ​​ഷം വീ​​ണ്ടും മോ​​സ്കാ​​ക്കി മാ​​റ്റി​​യ​​ശേ​​ഷ​​മു​​ള്ള ആ​​ദ്യ പൊ​​തു​​പ്രാ​​ർ​​ഥ​​ന. നാ​​ളെ​​ത്ത​​ന്നെ​​യാ​​ണ് അ​​മേ​​രി​​ക്ക​​യി​​ൽ വി​​ലാ​​പ​​ദി​​നം ആ​​ച​​രി​​ക്കു​​ന്ന​​ത്. യു​​എ​​സ് കോ​​ണ്‍​ഫ​​റ​​ൻ​​സ് ഓ​​ഫ് കാ​​ത്ത​​ലി​​ക് ബി​​ഷ​​പ്സും അ​​വി​​ട​​ത്തെ ഗ്രീ​​ക്ക് ഓ​​ർ​​ത്ത​​ഡോ​​ക്സ് അ​​തി​​രൂ​​പ​​ത​​യും ചേ​​ർ​​ന്നാ​​ണ് ദുഃ​​ഖാ​​ച​​ര​​ണ​​ത്തി​​ന് ആ​​ഹ്വാ​​നം ചെ​​യ്തി​​രി​​ക്കു​​ന്ന​​ത്.

ഒ​​രി​​ക്ക​​ൽ ത​​ങ്ങ​​ളു​​ടേ​​താ​​യി​​രു​​ന്ന ക​​ത്തീ​​ഡ്ര​​ലി​​ൽ നി​​സ്കാ​​രം ന​​ട​​ത്തു​​ന്പോ​​ൾ അ​​മേ​​രി​​ക്ക​​യി​​ൽ പ​​ള്ളി​​മ​​ണി​​ക​​ൾ മു​​ഴ​​ക്കി​​യും പ​​താ​​ക​​ക​​ൾ താ​​ഴ്ത്തി​​ക്കെ​​ട്ടി​​യും സ​​ങ്കീ​​ർ​​ത്ത​​ന​​ങ്ങ​​ൾ ആ​​ല​​പി​​ച്ചും ത​​ങ്ങ​​ൾ വേ​​ദ​​ന പ്ര​​ക​​ടി​​പ്പി​​ക്കു​​മെ​​ന്നാ​​ണ് അ​​വ​​ർ അ​​റി​​യി​​ച്ചി​​രി​​ക്കു​​ന്ന​​ത്. ഹാ​​ഗി​​യ സോ​​ഫി​​യ ക​​ത്തീ​​ഡ്ര​​ലി​​ന്‍റെ പു​​തി​​യ പേ​​ര് ദി ​​ഗ്രേ​​റ്റ് മോ​​സ്ക് ഓ​​ഫ് അ​​യാ​​സോ​​ഫി​​യ. ഇ​​തി​​നു​​പി​​ന്നി​​ൽ പ്ര​​വ​​ർ​​ത്തി​​ച്ച തു​​ർ​​ക്കി പ്ര​​സി​​ഡ​​ന്‍റ് ര​​ജ​​ബ് ത​​യി​​പ് എ​​ർ​​ദോ​​ഗ​​ൻ ച​​രി​​ത്ര​​ത്തി​​ലേ​​ക്കു ക​​ട​​ക്കു​​ക​​യാ​​ണ്, മ​​ത​​തീ​​വ്ര​​വാ​​ദി​​ക​​ൾ​​ക്ക് ആ​​രാ​​ധ്യ​​നാ​​യും യ​​ഥാ​​ർ​​ഥ വി​​ശ്വാ​​സി​​ക​​ൾ ഉ​​ൾ​​പ്പെ​​ടെ പ​​രി​​ഷ്കൃ​​ത​​ലോ​​ക​​ത്തി​​ന് വെ​​റു​​മൊ​​രു മ​​ത​​മൗ​​ലി​​ക​​വാ​​ദി​​യാ​​യും.

നാ​​ര​​ങ്ങാ​​വെ​​ള്ളം വി​​ല്പ​​ന​​ക്കാ​​ര​​ൻ

മ​​ത​​ത്തെ​​യും ആ​​രാ​​ധ​​നാ​​ല​​യ​​ങ്ങ​​ളെ​​യും രാ​​ഷ്‌ട്രീ​​യ നേ​​ട്ട​​ത്തി​​ന് ഉ​​പ​​യോ​​ഗി​​ക്കു​​ന്ന ആ​​ദ്യ​​ത്തെ ഭ​​ര​​ണാ​​ധി​​കാ​​രി​​യ​​ല്ല തു​​ർ​​ക്കി​​യു​​ടെ പ്ര​​സി​​ഡ​​ന്‍റ് എ​​ർ​​ദോ​​ഗ​​ൻ. ഇ​​താ​​വ​​ട്ടെ എ​​ർ​​ദോ​​ഗ​​ന്‍റെ ആ​​ദ്യ പ​​രീ​​ക്ഷ​​ണ​​വു​​മ​​ല്ല. 1997ൽ ​​മ​​ത​​തീ​​വ്ര​​വാ​​ദം ആ​​ളി​​ക്ക​​ത്തി​​ക്കു​​ന്ന പ്ര​​സം​​ഗം ന​​ട​​ത്തി​​യ​​തി​​ന്‍റെ​​പേ​​രി​​ൽ അ​​ദ്ദേ​​ഹ​​ത്തി​​നു മേ​​യ​​ർ സ്ഥാ​​നം ഒ​​ഴി​​യേ​​ണ്ടി​​വ​​ന്നി​​രു​​ന്നു. "മോ​​സ്കു​​ക​​ളാ​​ണ് ന​​മ്മു​​ടെ സൈ​​നി​​ക​​ത്താ​​വ​​ളം..' എ​​ന്നു തു​​ട​​ങ്ങു​​ന്ന ആ ​​പ്ര​​സം​​ഗ​​ത്തി​​ന്‍റെ പേ​​രി​​ൽ 99-ൽ ​​അ​​ദ്ദേ​​ഹ​​ത്തി​​നു നാ​​ലു മാ​​സം ജ​​യി​​ലി​​ൽ ക​​ഴി​​യേ​​ണ്ടി​​യും വ​​ന്നു.

ഹാ​​ഗി​​യ സോ​​ഫി​​യ നി​​ല്ക്കു​​ന്ന ഇ​​സ്താം​​ബൂ​​ളി​​ൽ​​ത​​ന്നെ​​യാ​​ണ് എ​​ർ​​ദോ​​ഗ​​ൻ ജ​​നി​​ച്ച​​ത്. അ​​തേ പ​​ട്ട​​ണ​​ത്തി​​ലെ ആ​​ദ്യ​​ത്തെ ഇ​​സ്ലാ​​മി​​സ്റ്റ് മേ​​യ​​റും അ​​ദ്ദേ​​ഹ​​മാ​​യി​​രു​​ന്നു. ചെ​​റു​​പ്പ​​ത്തി​​ൽ പ​​ട്ട​​ണ​​ത്തി​​ൽ നാ​​ര​​ങ്ങാ​​വെ​​ള്ള​​വും ബ​​ണ്ണും വി​​റ്റ് ജീ​​വി​​ച്ചി​​ട്ടു​​ണ്ട​​ത്രേ. അ​​ത്ത​​രം സ​​ഹ​​താ​​പ ക​​ഥ​​ക​​ളൊ​​ക്കെ രാ​​ഷ്‌ട്രീ​​യ വ​​ള​​ർ​​ച്ച​​യി​​ൽ പ്ര​​യോ​​ജ​​ന​​പ്പെ​​ടു​​ക​​യും ചെ​​യ്തി​​ട്ടു​​ണ്ട്. മ​​ത​​വി​​ദ്വേ​​ഷ​​പ്ര​​സം​​ഗം ന​​ട​​ത്തി ജ​​യി​​ലി​​ൽ കി​​ട​​ക്കേ​​ണ്ടി​​വ​​ന്ന​​തും ഗു​​ണ​​മാ​​യി ഭ​​വി​​ച്ചു. അ​​തി​​ലൂ​​ടെ അ​​ദ്ദേ​​ഹം മ​​ത​​മൗ​​ലി​​ക​​വാ​​ദി​​ക​​ളു​​ടെ പ്രി​​യ​​ങ്ക​​ര​​നാ​​യി മാ​​റി. വ​​ള​​ർ​​ച്ച​​യും അ​​തി​​വേ​​ഗ​​മാ​​യി. 2003-ൽ ​​പ്ര​​ധാ​​ന​​മ​​ന്ത്രി​​യാ​​യി. തു​​ട​​ർ​​ച്ച​​യാ​​യി മൂ​​ന്നു​​ത​​വ​​ണ പ്ര​​ധാ​​ന​​മ​​ന്ത്രി​​യാ​​യ​​തി​​നു​​ശേ​​ഷ​​മാ​​ണ് പ്ര​​സി​​ഡ​​ന്‍റ് പ​​ദ​​വി​​യി​​ലെ​​ത്തി​​യ​​ത്. 2016ൽ ​​എ​​ർ​​ദോ​​ഗ​​ൻസ​​ർ​​ക്കാ​​രി​​നെ​​തി​​രേ അ​​ട്ടി​​മ​​റി ശ്ര​​മം ഉ​​ണ്ടാ​​യി. ശ്ര​​മം പ​​രാ​​ജ​​യ​​പ്പെ​​ട്ടെ​​ങ്കി​​ലും മാ​​ധ്യ​​മ​​പ്ര​​വ​​ർ​​ത്ത​​ക​​രും ബു​​ദ്ധി​​ജീ​​വി​​ക​​ളും ഉ​​ൾ​​പ്പെ​​ടെ നി​​ര​​വ​​ധി​​പേ​​ർ അ​​ക​​ത്താ​​യി. മി​​ക്ക​​വ​​രും പി​​ന്നെ പു​​റം​​ലോ​​കം ക​​ണ്ടി​​ട്ടി​​ല്ല. എ​​തി​​ർ​​പ്പു​​ക​​ളെ​​യൊ​​ക്കെ അ​​ടി​​ച്ച​​മ​​ർ​​ത്തി. പ​​ക്ഷേ, അ​​ടു​​ത്ത​​യി​​ടെ​​യാ​​യി എ​​ർ​​ദോ​​ഗ​​ന്‍റെ ജ​​ന​​പ്രീ​​തി വീ​​ണ്ടും താ​​ഴോ​​ട്ടാ​​ണ്.

2018-ലെ ​​പാ​​ർ​​ല​​മെ​​ന്‍റ് തെ​​ര​​ഞ്ഞെ​​ടു​​പ്പി​​ൽ അ​​ദ്ദേ​​ഹ​​ത്തി​​ന്‍റെ എകെ​​പി പാ​​ർ​​ട്ടി​​യു​​ടെ വോ​​ട്ട് വി​​ഹി​​തം 49 ശ​​ത​​മാ​​ന​​ത്തി​​ൽ​​നി​​ന്ന് 42-ലേ​​ക്കു താ​​ഴ്ന്നു. രാ​​ജ്യ​​ത്തി​​ന്‍റെ സാ​​ന്പ​​ത്തി​​ക നി​​ല​​യും പ​​രു​​ങ്ങ​​ലി​​ലാ​​യി. ജി​​ഡി​​പി കു​​ത്ത​​നെ വീ​​ണി​​രി​​ക്കു​​ന്നു. തു​​ർ​​ക്കി ക​​റ​​ൻ​​സി ലീ​​റ​​യു​​ടെ മൂ​​ല്യം 2011ൽ ​​ഒ​​ന്ന​​ര ഡോ​​ള​​റാ​​യി​​രു​​ന്ന​​ത് ഇ​​പ്പോ​​ൾ ഏ​​ഴാ​​യി​​രി​​ക്കു​​ന്നു. 2023ലെ ​​തെ​​ര​​ഞ്ഞെ​​ടു​​പ്പി​​നു മു​​ന്പ് ഇ​​തൊ​​ക്കെ പ​​രി​​ഹ​​രി​​ക്കാ​​മെ​​ന്ന പ്ര​​തീ​​ക്ഷ​​യൊ​​ന്നു​​മി​​ല്ല. അ​​പ്പോ​​ൾ​​പി​​ന്നെ പ​​ണ്ടേ കൊ​​ണ്ടു​​ന​​ട​​ക്കു​​ന്ന തു​​രു​​പ്പെ​​ടു​​ത്തു വീ​​ശു​​ക ത​​ന്നെ. മ​​ത​​പ്രീ​​ണ​​നം. ത​​ല​​സ്ഥാ​​നം അ​​ങ്കാ​​റ​​യാ​​ണെ​​ങ്കി​​ലും ഇ​​സ്താം​​ബൂ​​ളി​​ലെ ക​​ളി​​ക​​ളി​​ലൂ​​ടെ​​യാ​​ണ് തു​​ർ​​ക്കി​​യു​​ടെ വി​​ജ​​യം. മ​​ത​​മൗ​​ലി​​ക​​വാ​​ദി​​ക​​ൾ ഏ​​റെ നാ​​ളാ​​യി നോ​​ട്ട​​മി​​ട്ടി​​രി​​ക്കു​​ന്ന ഹാ​​ഗി​​യ സോ​​ഫി​​യ​​യും അ​​വി​​ടെ​​യാ​​ണ്. ഒ​​ടു​​വി​​ൽ അ​​ത​​ങ്ങു ന​​ട​​ത്തി. തു​​ർ​​ക്കി​​യി​​ലും വി​​ദേ​​ശ​​ത്തു​​മു​​ള്ള മ​​ത​​മൗ​​ലി​​ക​​വാ​​ദി​​ക​​ളും തീ​​വ്ര​​വാ​​ദി​​ക​​ളു​​മൊ​​ക്കെ എ​​ർ​​ദോ​​ഗ​​നെ വാ​​ഴ്ത്താ​​ൻ പ​​ര​​സ്പ​​രം മ​​ത്സ​​രി​​ക്കു​​ന്ന കാ​​ഴ്ച​​യാ​​ണ് മാ​​ധ്യ​​മ​​ങ്ങ​​ളി​​ലൂ​​ടെ പു​​റ​​ത്തു​​വ​​രു​​ന്ന​​ത്.

ഹാ​​ഗി​​യ സോ​​ഫി​​യ ഒ​​ടു​​ക്ക​​മ​​ല്ല

എ​​ർ​​ദോ​​ഗ​​ൻ തു​​ർ​​ക്കി​​യെ പ​​ഴ​​യ മ​​ത​​മൗ​​ലി​​ക​​വാ​​ദി​​ക​​ളു​​ടെ ആ​​ല​​യി​​ലേ​​ക്ക് ആ​​ട്ടി​​ത്തെ​​ളി​​ക്കു​​ക​​യാ​​യി​​രു​​ന്നു ഏ​റെ​നാ​ളാ​യി.

1914നും 23-​​നും മ​​ധ്യേ ക്രൈ​​സ്ത​​വ ന്യൂ​​ന​​പ​​ക്ഷ​​വി​​ഭാ​​ഗ​​മാ​​യ ഒ​​ന്ന​​ര കോ​​ടി അ​​ർ​​മീ​​നി​​യ​​ൻ വം​​ശ​​ജ​​രെ ഓ​​ട്ടോ​​മ​​ൻ തു​​ർ​​ക്കി​​ക​​ൾ വം​​ശ​​ഹ​​ത്യ ന​​ട​​ത്തി​​യ​​തി​​നെ​​തി​​രേ 2008ൽ ​​തു​​ർ​​ക്കി​​യി​​ൽ "ഐ അ​​പ്പോ​​ള​​ജൈ​​സ്' കാം​​പെ​​യി​​ൻ ന​​ട​​ന്നു. ആ ​​വം​​ശ​​ഹ​​ത്യ​​യി​​ൽ ഞാ​​ൻ മാ​​പ്പു പ​​റ​​യു​​ന്നു എ​​ന്നു വ്യ​​ക്തി​​പ​​ര​​മാ​​യി പ്ര​​സ്താ​​വി​​ക്കു​​ന്ന പ്ര​​ചാ​​ര​​ണ​​ത്തി​​ൽ തു​​ർ​​ക്കി​​യി​​ലെ എ​​ഴു​​ത്തു​​കാ​​രും മാ​​ധ്യ​​മ​​പ്ര​​വ​​ർ​​ത്ത​​ക​​രും രാ​​ഷ്‌ട്രീ​​യ പ്ര​​വ​​ർ​​ത്ത​​രു​​മൊ​​ക്കെ പ​​ങ്കെ​​ടു​​ത്തു. പ​​ക്ഷേ, എ​​ർ​​ദോ​​ഗ​​ൻ വി​​മ​​ർ​​ശി​​ച്ചു. അ​​തു വം​​ശ​​ഹ​​ത്യ​​യ​​ല്ലാ​​യി​​രു​​ന്നെ​​ന്നും മു​​സ്‌ലിം​​മ​​ത​​വി​​ശ്വാ​​സി​​ക്ക് വം​​ശ​​ഹ​​ത്യ ന​​ട​​ത്താ​​നാ​​വി​​ല്ലെ​​ന്നും കു​​റ്റ​​മൊ​​ന്നും ചെ​​യ്തി​​ട്ടി​​ല്ലാ​​ത്ത​​തു​​കൊ​​ണ്ട് മാ​​പ്പു പ​​റ​​യേ​​ണ്ട കാ​​ര്യ​​മി​​ല്ലെ​​ന്നു​​മാ​​യി​​രു​​ന്നു അ​​ദ്ദേ​​ഹ​​ത്തി​​ന്‍റെ വാ​​ദം. തു​​ർ​​ക്കി​​യു​​ടെ​​യും അ​​ർ​​മീ​​നി​​യ​​യു​​ടെ​​യും സൗ​​ഹൃ​​ദ​​ത്തി​​ന്‍റെ അ​​ട​​യാ​​ള​​മാ​​യി 2006-ൽ ​​തു​​ർ​​ക്കി​​യി​​ലെ കാ​​ർ​​സ് പ്ര​​വി​​ശ്യ​​യി​​ൽ സ്ഥാ​​പി​​ച്ചി​​രു​​ന്ന മ​​നു​​ഷ്യ​​ത്വ പ്ര​​തി​​മ ത​​ക​​ർ​​ക്കാ​​ൻ 2011-ൽ ​​എ​​ർ​​ദോ​​ഗ​​ൻ ഉ​​ത്ത​​ര​​വി​​ട്ടു. ഇ​​ത്ത​​രം ന​​ട​​പ​​ടി​​ക​​ളു​​ടെ തു​​ട​​ർ​​ച്ച മാ​​ത്ര​​മാ​​ണ് ഹാ​​ഗി​​യ സോ​​ഫി​​യ​​യെ മോ​​സ്ക്കാ​​ക്കി മാ​​റ്റി​​യ ന​​ട​​പ​​ടി. മ​​റ്റൊ​​രു​​വി​​ധ​​ത്തി​​ൽ പ​​റ​​ഞ്ഞാ​​ൽ 1453-ൽ ​​കോ​​ണ്‍​സ്റ്റാ​​ന്‍റി​​നോ​​പ്പി​​ൾ കീ​​ഴ​​ട​​ക്കി​​യ​​പ്പോ​​ൾ മു​​ഹ​​മ്മ​​ദ് ര​​ണ്ടാ​​മ​​ൻ ന​​ട​​ത്തി​​യ ര​​ക്ത​​രൂ​​ഷി​​ത വെ​​ട്ടി​​പ്പി​​ടി​​ക്ക​​ൽ ആ​​ധു​​നി​​ക കാ​​ല​​ത്ത് എ​​ർ​​ദോ​​ഗ​​ൻ "നി​​യ​​മ​​പ്ര​​കാ​​രം' ന​​ട​​ത്തി​​യി​​രി​​ക്കു​​ന്നു.


ഇ​​ങ്ങ​​നെ പോ​​യാ​​ൽ പ​​ഴ​​യ ഓ​​ട്ടോ​​മ​​ൻ സാ​​മ്രാ​​ജ്യം പു​​ന​​ഃസ്ഥാ​​പി​​ക്കാ​​ൻ എ​​ർ​​ദോ​​ഗ​​നു സാ​​ധി​​ക്കു​​മെ​​ന്നു ക​​രു​​തു​​ന്ന​​വ​​ർ ഏ​​റെ​​യു​​ണ്ട്. മു​​സ്ത​​ഫ ക​​മാ​​ൽ അ​​താ​​തു​​ർ​​ക്ക് മ​​താ​​ധി​​ഷ്ഠി​​ത​​മ​​ല്ലാ​​തെ തു​​ർ​​ക്കി റി​​പ്പ​​ബ്ലി​​ക് സ്ഥാ​​പി​​ച്ചി​​ട്ട് 2023 ഒ​​ക്ടോ​​ബ​​റി​​ൽ 100 വ​​ർ​​ഷം തി​​ക​​യും. അ​​ടു​​ത്ത പൊ​​തു​​തെ​​ര​​ഞ്ഞെ​​ടു​​പ്പും അ​​തേ വ​​ർ​​ഷ​​മാ​​ണ്. ഹാ​​ഗി​​യ സോ​​ഫി​​യ തു​​ട​​ക്ക​​മോ ഒ​​ടു​​ക്ക​​മോ അ​​ല്ലെ​​ന്നു ക​​രു​​തേ​​ണ്ടി​​വ​​രും.

എ​​ർ​​ദോ​​ഗ​​ൻ എ​​ന്ന ആ​​ശ​​യം

എ​​ർ​​ദോ​​ഗ​​ൻ യ​​ഥാ​​ർ​​ഥ​​ത്തി​​ൽ ഒ​​രു വ്യ​​ക്തി​​യ​​ല്ല. ആ​​ശ​​യ​​മാ​​ണ്. ആ​​ധു​​നി​​ക​​ലോ​​ക​​ത്തെ ഇ​​രു​​ണ്ട യു​​ഗ​​ത്തി​​ലേ​​ക്കു കൊ​​ണ്ടു​​പോ​​കു​​ന്ന മ​​ത​​മൗ​​ലി​​ക​​വാ​​ദ​​മെ​​ന്ന ആ​​ശ​​യ​​ത്തി​​ന്‍റെ സൃ​​ഷ്ടി. ആ ​​ആ​​ശ​​യം എ​​വി​​ടെ​​യൊ​​ക്കെ ഉ​​ണ്ടോ അ​​വി​​ടെ​​യൊ​​ക്കെ അ​​ദ്ദേ​​ഹ​​ത്തി​​ന് ആ​​രാ​​ധ​​ക​​രു​​മു​​ണ്ടാ​​കും, ന​​മ്മു​​ടെ കേ​​ര​​ള​​ക്ക​​ര​​യി​​ൽ ഉ​​ൾ​​പ്പെ​​ടെ. സു​​ൽ​​ത്താ​​ൻ മു​​ഹ​​മ്മ​​ദ് ര​​ണ്ടാ​​മ​​ൻ 1453ൽ ​​കോ​​ണ്‍​സ്റ്റാ​​ന്‍റി​​നോ​​പ്പി​​ൾ (ഇ​​പ്പോ​​ഴ​​ത്തെ ഇ​​സ്താം​​ബൂ​​ൾ) കീ​​ഴ​​ട​​ക്കി​​യ​​പ്പോ​​ൾ ഹാ​​ഗി​​യ സോ​​ഫി​​യ പ​​ള്ളി വെ​​ട്ടി​​പ്പി​​ടി​​ച്ച​​ത​​ല്ലെ​​ന്നും വ​​ൻ​​തു​​ക​​യ്ക്കു വി​​ല​​യ്ക്കെ​​ടു​​ത്ത​​താ​​ണെ​​ന്നു​​മാ​​ണ് പു​​തി​​യ ഭാ​​ഷ്യം. ഇ​​തു​​പ​​ക്ഷേ, ച​​രി​​ത്ര​​രേ​​ഖ​​ക​​ളി​​ൽ തി​​ര​​ഞ്ഞി​​ട്ടു കാ​​ണു​​ന്നി​​ല്ലെ​​ങ്കി​​ലും ഒ​​രു വി​​ഭാ​​ഗം ആ​​ളു​​ക​​ൾ സോ​​ഷ്യ​​ൽ മീ​​ഡി​​യ​​യി​​ൽ സ്വ​​ന്തം​​നി​​ല​​യ്ക്കു ച​​രി​​ത്ര​​ര​​ച​​ന തു​​ട​​രു​​ക​​യാ​​ണ്. മ​​റ്റൊ​​രു മ​​ത​​വി​​ഭാ​​ഗ​​ത്തി​​ന്‍റെ മ​​ഹാ​​സൃ​​ഷ്ടി ത​​ങ്ങ​​ൾ ക​​വ​​ർ​​ച്ച ചെ​​യ്തെ​​ന്ന യാ​​ഥാ​​ർ​​ഥ്യം തു​​റ​​ന്നു​​പ​​റ​​യാ​​ൻ എ​​ന്തോ നാ​​ണ​​ക്കേ​​ട് ഉ​​ള്ള​​തു​​പോ​​ലെ.

ഇ​​ത്ത​​ര​​ക്കാ​​രു​​ടെ വി​​ശ്വാ​​സ​​മ​​നു​​സ​​രി​​ച്ച് സു​​ൽ​​ത്താ​​ൻ മു​​ഹ​​മ്മ​​ദ് ര​​ണ്ടാ​​മ​​നെ​​പ്പോ​​ലെ​​ത​​ന്നെ മ​​ഹാ​​നാ​​ണ് എ​​ർ​​ദോ​​ഗ​​നും. തു​​ർ​​ക്കി റി​​പ്പ​​ബ്ളി​​ക്കി​​ന്‍റെ സ്ഥാ​​പ​​ക​​നും ആ​​ദ്യ പ്ര​​സി​​ഡ​​ന്‍റു​​മാ​​യി​​രു​​ന്ന മു​​സ്ത​​ഫ ക​​മാ​​ൽ അ​​താ​​തു​​ർ​​ക്ക് വെ​​റു​​ക്ക​​പ്പെ​​ട്ട​​വ​​നു​​മാ​​യി. 1935 - ൽ ​​അ​​ദ്ദേ​​ഹ​​മാ​​ണ് പ​​ഴ​​യ തെ​​റ്റ് തി​​രി​​ച്ച​​റി​​ഞ്ഞ് മോ​​സ്കി​​നെ മ്യൂ​​സി​​യ​​മാ​​യി പ്ര​​ഖ്യാ​​പി​​ച്ച​​ത്.

ബാ​​ബ​​റി മ​​സ്ജ​​ദ് ന​​ശി​​പ്പി​​ച്ച​​തു തെ​​റ്റാ​​യി​​പ്പോ​​യെ​​ന്നു പ​​റ​​ഞ്ഞ​​ശേ​​ഷം അ​​വി​​ടെ രാ​​മ​​ക്ഷേ​​ത്രം നി​​ർ​​മി​​ക്കാ​​ൻ അ​​നു​​വ​​ദി​​ച്ച കോ​​ട​​തി വി​​ധി കേ​​ട്ട് വി​​ഷ​​മി​​ച്ച​​വ​​ർ ജാ​​തി​​മ​​ത​​ഭേ​​ദ​​മെ​​ന്യേ ഇ​​ന്ത്യ​​യി​​ലു​​ണ്ടാ​​യി​​രു​​ന്നു. തു​​ർ​​ക്കി​​യി​​ലെ പ​​ള്ളി മോ​​സ്ക്കാ​​ക്കി മാ​​റ്റു​​ന്പോ​​ഴും അ​​വ​​ർ വേ​​ദ​​നി​​ക്കു​​ന്നു. പ​​ക്ഷേ, ബാ​​ബ​​റി മ​​സ്ജി​​ദി​​ന്‍റെ കാ​​ര്യ​​ത്തി​​ൽ വേ​​ദ​​നി​​ച്ച​​തി​​ൽ ഒ​​രു വി​​ഭാ​​ഗം ക​​ത്തീ​​ഡ്ര​​ലി​​ന്‍റെ കാ​​ര്യം വ​​ന്ന​​പ്പോ​​ൾ സ​​ന്തോ​​ഷി​​ക്കു​​ക​​യും ചെ​​യ്യു​​ന്നു.

പാ​മു​ക്കി​ന്‍റെ രോ​ഷം

ഹാ​​ഗി​​യ സോ​​ഫി​​യ മോ​​സ്ക്കാ​​ക്കി​​യ​​പ്പോ​​ൾ ആ​​രും ഞെ​​ട്ടി​​യി​​ല്ല. വി​​ശാ​​ല മ​​ന​​സും സ​​ഹി​​ഷ്ണു​​ത​​യും തീ​​വ്ര​​വാ​​ദി​​ക​​ളി​​ൽ​​നി​​ന്നോ വ​​ർ​​ഗീ​​യ​​വാ​​ദി​​ക​​ളി​​ൽ​​നി​​ന്നോ ആ​​രും പ്ര​​തീ​​ക്ഷി​​ക്കാ​​റി​​ല്ലാ​​ത്ത​​തു​​കൊ​​ണ്ട്. പ​​ക്ഷേ, വേ​​ദ​​നി​​ച്ചു. ഫ്രാ​​ൻ​​സി​​സ് മാ​​ർ​​പാ​​പ്പ​​യും നൊ​​ബേ​​ൽ സ​​മ്മാ​​ന ജേ​​താ​​വാ​​യ തു​​ർ​​ക്കി നോ​​വ​​ലി​​സ്റ്റ് ഓ​​ർ​​ഹാ​​ൻ പാ​​മു​​ക്ക് ഉ​​ൾ​​പ്പെ​​ടെ വി​​ശി​​ഷ്ട വ്യ​​ക്തി​​ക​​ൾ വേ​​ദ​​നി​​ച്ചു.
വി​​ഐ​​പി​​ക​​ള​​ല്ലെ​​ങ്കി​​ലും ഭൂ​​മു​​ഖ​​ത്തെ കോ​​ടാ​​നു​​കോ​​ടി മ​​നു​​ഷ്യ​​ർ​​ക്കും വേ​​ദ​​ന​​യും നി​​രാ​​ശ​​യും രോ​​ഷ​​വു​​മു​​ണ്ടാ​​യി.

ഞാ​​ൻ കോ​​പാ​​കു​​ല​​നാ​​ണ്, എ​​ന്നു പ​​റ​​ഞ്ഞാ​​ണ് ഒ​​ർ​​ഹാ​​ൻ പാ​​മു​​ക്ക് പ്ര​​തി​​ക​​രി​​ച്ച​​ത്.
"​​സെ​​ക്കു​​ല​​ർ ആ​​യ ഒ​​രേ​​യൊ​​രു മു​​സ്‌ലിം രാ​​ജ്യ​​മാ​​ണ് എ​​ന്നു പ​​റ​​ഞ്ഞ് തു​​ർ​​ക്കി അ​​ഭി​​മാ​​നി​​ച്ചി​​രു​​ന്നു. ഹാ​​ഗി​​യ സോ​​ഫി​​യ അ​​തി​​ന്‍റെ ഏ​​റ്റ​​വും വ​​ലി​​യ അ​​ട​​യാ​​ള​​മാ​​യി​​രു​​ന്നു. ആ ​​അ​​ഭി​​മാ​​ന​​ത്തെ അ​​വ​​ർ രാ​​ജ്യ​​ത്തു​​നി​​ന്ന് എ​​ടു​​ത്തു​​മാ​​റ്റി​​യി​​രി​​ക്കു​​ന്നു. താ​​ഴി​​ക​​ക്കു​​ട​​ങ്ങ​​ളാ​​ലും മി​​നാ​​ര​​ങ്ങ​​ളാ​​ലും ഇ​​സ്താം​​ബൂ​​ളി​​ന്‍റെ ച​​ക്ര​​വാ​​ള​​ങ്ങ​​ളെ അ​​ട​​യാ​​ള​​പ്പെ​​ടു​​ത്തി​​യി​​രു​​ന്ന ആ ​​ച​​രി​​ത്ര​​നി​​ർ​​മി​​തി​​യെ സ്മാ​​ര​​ക​​മാ​​ക്കി​​യ​​പ്പോ​​ൾ ആ​​ധു​​നി​​ക തു​​ർ​​ക്കി​​യു​​ടെ പി​​താ​​വ് കെ​​മാ​​ൽ അ​​താ​​തു​​ർ​​ക്ക് ലോ​​ക​​ത്തി​​ന് മ​​ഹാ​​ത്ത​​യൊ​​രു സ​​ന്ദേ​​ശ​​മാ​​യി​​രു​​ന്നു ന​​ല്കി​​യ​​ത്. ഞ​​ങ്ങ​​ൾ മ​​തേ​​ത​​ര​​ത്വ​​ത്തി​​ൽ വി​​ശ്വ​​സി​​ക്കു​​ന്നു. ഞ​​ങ്ങ​​ൾ പു​​രോ​​ഗ​​മ​​ന​​വാ​​ദി​​ക​​ളാ​​ണ്. ദ​​യ​​വാ​​യി നി​​ങ്ങ​​ളി​​ലൊ​​രാ​​ളാ​​യി ഞ​​ങ്ങ​​ളെ​​യും കാ​​ണു​​ക എ​​ന്ന സ​​ന്ദേ​​ശം. ഇ​​തു മോ​​സ്ക്കാ​​ക്കു​​ന്പോ​​ൾ തെ​​ര​​ഞ്ഞെ​​ടു​​പ്പി​​ൽ വ​​ലി​​യ പി​​ന്തു​​ണ കി​​ട്ടി​​യേ​​ക്കാം. പ​​ക്ഷേ, അ​​തൊ​​രു വ​​ലി​​യ തെ​​റ്റാ​​യി​​പ്പോ​​യി.'

പാ​​മു​​ക്കി​​ന്‍റെ വാ​​ക്കു​​ക​​ളി​​ൽ തു​​ർ​​ക്കി​​യു​​ടെ മ​​തേ​​ത​​ര ഹൃ​​ദ​​യ​​വും മ​​ത​​തീ​​വ്ര​​വാ​​ദി​​ക​​ളോ​​ടു​​ള്ള രോ​​ഷ​​വു​​മു​​ണ്ട്. പ​​ക്ഷേ, വി​​ഖ്യാ​​ത എ​​ഴു​​ത്തു​​കാ​​ര​​ന്‍റെ വാ​​ക്കു​​ക​​ൾ ഹാ​​ഗി​​യ സോ​​ഫി​​യ​​യി​​ലെ നി​​ല​​ച്ചു​​പോ​​യ പ​​ള്ളി​​മ​​ണി​​ക​​ൾ​​പോ​​ലെ അ​​വ​​ഗ​​ണി​​ക്ക​​പ്പെ​​ട്ട സ​​ത്യ​​മാ​​യി അ​​വ​​ശേ​​ഷി​​ക്കു​​ന്നു.

വെ​​ള്ളി​​യാ​​ഴ്ച ഹാ​​ഗി​​യ സോ​​ഫി​​യ​​യി​​ൽ നി​​സ്ക​​രി​​ക്കാ​​നെ​​ത്തു​​ന്ന 500 പേ​​രി​​ൽ പ്ര​​സി​​ഡ​​ന്‍റ് എ​​ർ​​ദോ​​ഗ​​മു​​ണ്ടാ​​യേ​​ക്കാ​​മെ​​ന്ന് റി​​പ്പോ​​ർ​​ട്ടു​​ണ്ട്. അ​​ദ്ദേ​​ഹം മു​​സ്‌ലീം മ​​ത​​മൗ​​ലി​​ക​​വാ​​ദി​​ക​​ളു​​ടെ മാ​​ത്രം മാ​​തൃ​​ക​​യാ​​യ​​തി​​നാ​​ൽ അ​​തി​​ൽ തെ​​റ്റി​​ല്ല. പ​​ക്ഷേ, 970 വ​​ർ​​ഷ​​ക്കാ​​ലം ഹാ​ഗി​യ​സോ​ഫി​യ​യി​ൽ​നി​ന്നു​യ​ർ​ന്ന പ​​ള്ളി​​മ​​ണി​​ക​​ൾ ഇ​​സ്താം​​ബൂ​​ളി​​ന്‍റെ ച​​രി​​ത്ര​​ത്തെ അ​സ്വ​സ്ഥ​മാ​ക്കി​ക്കൊ​ണ്ടി​രി​ക്കും.

Deepika.com shall remain free of responsibility for what is commented below. However, we kindly request you to avoid defaming words against any religion, institutions or persons in any manner.