റാ​ണി കി ​വാ​വ് ആ​ഴ​ങ്ങ​ളി​ലെ അ​ദ്ഭു​തം
എ​ഡി പ​തി​നൊ​ന്നാം നൂ​റ്റാ​ണ്ടി​ലെ ചാ​ലൂ​ക്യ രാ​ജാ​വാ​യി​രു​ന്ന ഭീം​ദേ​വ് ഒ​ന്നാ​മ​ന്‍റെ സ്മ​ര​ണാ​ര്‍​ഥം അ​ദ്ദേ​ഹ​ത്തി​ന്‍റെ ഭാ​ര്യ ഉ​ദ​യ​മ​തി റാ​ണി നി​ര്‍​മി​ച്ച​താ​ണ് കാ​ഴ്ച​യി​ല്‍ വി​ചി​ത്ര​മാ​യ കി​ണ​റെ​ന്നോ കു​ള​മെ​ന്നോ വി​ശേ​ഷി​പ്പി​ക്കാ​വു​ന്ന ഈ ​നി​ര്‍​മി​തി.

ഒ​രു കാ​ല​ത്ത് മ​ണ്ണി​ന​ടി​യി​ലാ​യി​രു​ന്ന ഈ ​വാ​സ്തു​വി​സ്മ​യം ഏ​റെ​ക്കാ​ല​ത്തി​നു ശേ​ഷം വീ​ണ്ടെ​ടു​ക്കു​ക​യാ​യി​രു​ന്നു. ഗു​ജ​റാ​ത്തി​ലെ പ​ഠാ​നി​ല്‍ സ​ര​സ്വ​തി ന​ദി​യു​ടെ തീ​ര​ത്തു സ്ഥി​തി​ചെ​യ്യു​ന്ന റാ​ണി കി ​വാ​വ് പ​ണി​ക​ഴി​പ്പി​ച്ച​ത് എ​ഡി 1022നും 1063​നും ഇ​ട​യി​ലാ​ണെ​ന്നു ക​രു​ത​പ്പെ​ടു​ന്നു.

കി​ണ​റാ​ണെ​ങ്കി​ലും,

പേ​രി​ല്‍ ഒ​രു കി​ണ​റാ​ണെ​ങ്കി​ല്‍ ഇ​ന്ത്യ​യി​ലെ പൗ​രാ​ണി​ക​മാ​യ ക്ഷേ​ത്ര​ങ്ങ​ളെ​യും മ​ന്ദി​ര​ങ്ങ​ളെ​യും വെ​ല്ലു​ന്ന കൊ​ത്തു​പ​ണി​ക​ളാ​ണ് റാ​ണി കീ ​വാ​വി​നെ ഉ​ല്‍​കൃ​ഷ്ട സൃ​ഷ്ടി​യാ​യി നി​ല​നി​ര്‍​ത്തു​ന്ന​ത്. ഇ​തേ കാ​ല​ഘ​ട്ട​ത്തി​ല്‍ നി​ര്‍​മി​ച്ച മൗ​ണ്ട് അ​ബു​വി​ലെ വി​മ​ല വ​സാ​ഹി ക്ഷേ​ത്ര​വു​മാ​യി റാ​ണി കി ​വാ​വി​നു​ള്ള സാ​ദൃ​ശ്യം ശ്ര​ദ്ധേ​യ​മാ​ണ്.

മാ​രു-​ഗു​ര്‍​ജാ​ന വാ​സ്തു​ക​ല​യു​ടെ മ​കു​ടോ​ദാ​ഹ​ര​ണ​മാ​ണ് റാ​ണി കി ​വാ​വ്. പ​ടി​ക്കി​ണ​ര്‍ നി​ര്‍​മാ​ണ വി​ദ്യ​യു​ടെ അ​വ​സാ​ന​വാ​ക്ക് എ​ന്നാ​ണ് യു​ന​സ്‌​കോ റാ​ണി കി ​വാ​വി​നെ വി​ശേ​ഷി​പ്പി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന​ത്. ഉ​ള്ളി​ലേ​ക്ക് ഒ​തു​ങ്ങി​യി​രി​ക്കു​ന്ന ക്ഷേ​ത്ര​ത്തി​ന്‍റെ മാ​തൃ​ക​യി​ല്‍ ഏ​ഴു നി​ല​ക​ളി​ലാ​യി നി​ര്‍​മി​ക്ക​പ്പെ​ട്ടി​രി​ക്കു​ന്ന റാ​ണി കി ​വാ​വി​ലെ കൊ​ത്തു​പ​ണി​ക​ളു​ടെ ശി​ല്പ​ചാ​രു​ത അ​വാ​ച്യ​മാ​ണ്.

ജ​ല​സം​ഭ​ര​ണി

വ്യ​ത്യ​സ്ത​മാ​യ ജ്യാ​മി​തീ​യ രൂ​പാ​കൃ​ത​മാ​യ പ​ട​വു​ക​ള്‍ സ​ന്ദ​ര്‍​ശ​ക​രെ റാ​ണി കി ​വാ​വി​ലേ​ക്ക് ന​യി​ക്കു​ന്നു. പ​ട​വു​ക​ള്‍ അ​വ​സാ​നി​ക്കു​ന്നി​ട​ത്ത് ആ​ളു​ക​ളെ കാ​ത്തി​രി​ക്കു​ന്ന​ത് നി​ര​വ​ധി ക​ല്‍​ത്തൂ​ണു​ക​ൾ. ഏ​ഴു നി​ല​ക​ളി​ല്‍ നാ​ലാ​മ​ത്തെ നി​ല​യാ​ണ് ഏ​റ്റ​വും ആ​ഴ​മേ​റി​യ​ത്. ച​തു​രാ​കൃ​തി​യി​ലു​ള്ള ജ​ല​സം​ഭ​ര​ണി​യി​ലേ​ക്ക് ഇ​തു ന​യി​ക്കു​ന്നു. 9.5 മീ​റ്റ​ര്‍ നീ​ള​വും 9.4 മീ​റ്റ​ര്‍ വീ​തി​യും ക​ണ​ക്കാ​ക്കു​ന്ന ഈ ​ജ​ല​സം​ഭ​ര​ണി​യു​ടെ ആ​ഴം 23 മീ​റ്റ​റാ​ണ്.

500ല്‍​പ​രം മ​ഹാ​ശി​ല്പ​ങ്ങ​ളും 1000ല്‍​പ​രം ചെ​റി​യ ശി​ല്പ​ങ്ങ​ളും റാ​ണി കി ​വാ​വി​ല്‍ ഉ​ണ്ടെ​ന്നാ​ണ് ക​ണ​ക്കാ​ക്കു​ന്ന​ത്. ബ്ര​ഹ്‌​മാ​വ്, വി​ഷ്ണു, ശി​വ​ന്‍, ഗ​ണ​പ​തി, സൂ​ര്യ​ന്‍, ഭൈ​ര​വ​ന്‍, ല​ക്ഷ്മി, പാ​ര്‍​വ​തി തു​ട​ങ്ങി​യ ഹി​ന്ദു ദേ​വ​ത​ക​ളു​ടെ ശി​ല്പ​ങ്ങ​ളും ഐ​തി​ഹ്യം, പ്ര​കൃ​തി തു​ട​ങ്ങി​യ വി​ഷ​യ​ങ്ങ​ളി​ല്‍ അ​ധി​ഷ്ഠി​ത​മാ​യ ശി​ല്പ​ങ്ങ​ളും ഇ​വി​ടെ കാ​ണാം.

വി​ഷ്ണു​വി​ന്‍റെ ശി​ല്പ​ങ്ങ​ള്‍ എ​ണ്ണ​ത്തി​ല്‍ മ​റ്റു​ള്ള​വ​യെ പി​ന്നി​ലാ​ക്കു​ന്നു. ക​ല്‍​ക്കി​യും ന​വ​ഗ്ര​ഹ​ങ്ങ​ളും അ​പ്‌​സ​രു​ക​ളു​മെ​ല്ലാം ഇ​വി​ടെ​യു​ണ്ട്. സ്ത്രീ​ക​ളു​ടെ ദി​ന​ച​ര്യ​യും ജീ​വി​ത​വും പ്ര​തി​പാ​ദ്യ​വി​ഷ​യ​ങ്ങ​ളാ​യ ശി​ല്പ​ങ്ങ​ളു​മു​ണ്ട്.

സ്ത്രീ​രൂ​പ​ങ്ങ​ൾ

കൊ​ത്തു​പ​ണി​ക​ളാ​ല്‍ സ​മ്പ​ന്ന​മാ​യ തൂ​ണു​ക​ളി​ലെ​ല്ലാം ദേ​വീ​ദേ​വ​ന്മാ​ര്‍ ഇ​ടം​പി​ടി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്നു. തൂ​ണു​ക​ളു​ടെ മു​ക​ള്‍ ഭാ​ഗ​ത്തെ​ല്ലാം സ്ത്രീ​രൂ​പ​ങ്ങ​ളാ​ണു​ള്ള​ത്. സ്ത്രീ​ക​ള്‍ ത​ങ്ങ​ളു​ടെ ചു​മ​ലു​ക​ളി​ല്‍ മേ​ല്‍​ക്കൂ​ര​യെ താ​ങ്ങി നി​ര്‍​ത്തു​ന്ന രീ​തി​യി​ലാ​ണ് ഇ​വ​യു​ടെ നി​ര്‍​മി​തി.​കൊ​ത്തു​പ​ണി​ക​ളാ​ല്‍ സ​മൃ​ദ്ധ​മാ​യ തൂ​ണു​ക​ളാ​ല്‍ ഈ ​പ​ടി​ക്കി​ണ​ര്‍ പ​ല ഭാ​ഗ​ങ്ങ​ളാ​യി വി​ഭ​ജി​ക്ക​പ്പെ​ട്ടി​രി​ക്കു​ന്നു. തൂ​ണു​ക​ളു​ടെ താ​ഴ്ഭാ​ഗം ഒ​ഴി​ച്ചി​ട്ട ശേ​ഷം മു​ക​ള്‍​ഭാ​ഗം ശി​ല്പാ​ലം​കൃ​ത​മാ​ക്കു​ന്ന രീ​തി​യാ​ണ് ഇ​വി​ടെ അ​വ​ലം​ബി​ച്ചി​രി​ക്കു​ന്ന​ത്.

ഭി​ത്തി​ക​ളി​ല്‍ നി​റ​യെ വി​ഷ്ണു​വി​ന്‍റെ അ​വ​താ​ര​ങ്ങ​ളും അ​പ്‌​സ​ര ക​ന്യ​ക​ക​ളും അ​വ​രു​ടെ നൃ​ത്ത​ങ്ങ​ളും ആ​ലേ​ഖ​നം ചെ​യ്തി​ട്ടു​ണ്ട്. നാ​ഗ​ക​ന്യ​ക, യോ​ഗി​നി തു​ട​ങ്ങി​യ ഐ​തി​ഹ്യ ക​ഥാ​പാ​ത്ര​ങ്ങ​ളെ​യും ഇ​വി​ടെ കാ​ണാം. വേ​റെ​യും നി​ര​വ​ധി അ​വി​സ്മ​ര​ണീ​യ ശി​ല്പ​ങ്ങ​ളു​ണ്ട്.

സ​ര​സ്വ​തി ന​ദി​യി​ല്‍ ഉ​ണ്ടാ​യ ഒ​രു വെ​ള്ള​പ്പൊ​ക്ക​മാ​ണ് റാ​ണി കി ​വാ​വി​നെ മ​ണ്ണി​ന​ടി​യി​ലാ​ക്കി​യ​തെ​ന്ന് ക​രു​ത​പ്പെ​ടു​ന്നു. പി​ന്നീ​ട് ദ​ശാ​ബ്ദ​ങ്ങ​ള്‍​ക്കു ശേ​ഷ​മാ​ണ് റാ​ണി കി ​വാ​വി​ന് ഒ​രു പു​ന​ര്‍​ജ​ന്മം ഉ​ണ്ടാ​കു​ന്ന​ത്. 1940ലാ​ണ് ആ​ര്‍​ക്കി​യോ​ള​ജി​ക്ക​ല്‍ സ​ര്‍​വേ ഓ​ഫ് ഇ​ന്ത്യ റാ​ണി കി ​വാ​വി​നെ വീ​ണ്ടും വെ​ളി​ച്ച​ത്തു കൊ​ണ്ടു​വ​രു​ന്ന​ത്. 1980ക​ളി​ല്‍ ഈ ​നി​ര്‍​മി​തി​യെ പൂ​ര്‍​ണ​മാ​യി വീ​ണ്ടെ​ടു​ക്കാ​ന്‍ എ​സ്‌​ഐ​ക്കു ക​ഴി​ഞ്ഞു. 2014ല്‍ ​യു​ന​സ്‌​കോ​യു​ടെ ലോ​ക​പൈ​തൃ​ക​പ്പ​ട്ടി​ക​യി​ലും റാ​ണി കി ​വാ​വ് ഇ​ടം നേ​ടി.

അ​ജി​ത് ജി. ​നാ​യ​ർ